WAN – Madencilik için birçok şirkete “ÇED gerekli değil” izni veren Van Valiliği, hayvancılık projesi için ÇED raporu istedi. Valilik projenin hayata geçirilmek istendiği Elbak ilçesinde demiryolu geçmediği halde Devlet Demiryolları’ndan ise görüş istedi.
Wan Elbak (Başkale) Belediyesi, ilçenin temel geçim kaynaklarından olan hayvancılığı güçlendirmek, güvenlik politikaları sonucu boşaltılan köylere üretimi güçlendirerek geri dönüşleri sağlamak ve bölgedeki genç nüfus göçünü önlemek amacıyla mandıra projesi hazırladı. Yerinden kalkınma modeliyle hazırlanan ve modern bir tesisin kurulması hedeflenen mandıra projesi, Wan Büyükşehir Belediyesi kayyımı olan Van Valisi engeline takıldı.
Kayyım atanmadan Wan Büyükşehir Belediyesi Meclisi tarafından kabul edilen ve desteklenen proje, belediyeye kayyım atanmasının ardından durduruldu. Kayyım olarak projeden desteğini çeken Van Valisi, Elbak’ta kurulacak mandıra tesisi için ilçeden demiryolu geçmediği halde, Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü’nden demiryoluna olası etkisi için görüş talep etti. İlk defa bir mandıra için Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü’nden istenilen bu görüşe olumlu yanıt verildi. Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü, mandıranın demiryolu için olumsuz bir durum teşkil etmeyeceğini bildirdi.
Ancak Van Valiliği bu görüşten sonra ilginç bir adım daha attı. Valilik, bu sefer de maden aramaları için zorunlu olan “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)” sürecini, mandıra projesi için de şart koştu. Birçok maden araması için AKP’ye yakın şirkete arama için “ÇED gerekli değil” kararı veren Valilik, mandıra projesi için “ÇED” raporu istedi. ÇED süreci yine kendi onayında olan Valiliğin, bir yıldır bekletilen proje için kendisinden istediği ÇED’e nasıl yanıt vereceği ise merak ediliyor.
‘HALKIN TALEBİYDİ’
Bir manda projesi izninin ilginç gerekçelerle engellenmesine tepki gösteren Elbak Belediye Eşbaşkanı Şengül Polat, hayvancılığı yaygınlaştırmak ve tarımı kalkındırmak için önemli bir proje olduğunu söyledi. Şengül Polat,”2024 seçimlerinde DEM Parti’li belediyeler olarak demokratik, ekolojik, kadın özgürlükçü paradigmamızı esas alarak yerellerde daha çok gençlere, kadınlara dönük toplum ihtiyacını karşılamaya dönük, öncelik olarak bir fizibilite çalışması başlattık. Başkale’deki köylerin hayvancılık potansiyelinin yüksek olmasından kaynaklı ve bunun değerlendirilmemesinden kaynaklı bir mandıra projesini yapmayı kararlaşmaya gittik. Hem halkla birlikte hem de gelen talepler doğrultusunda mandıra yapımını kararlaştırdık. Bu projeyi Wan tarımsal ürünleri işletme kooperatifimiz olan Wan kooperatifimizle ortaklaştık. Bunu da ortak bir protokol ile gerçekleştirdik. Tamamen kolektif bir çalışma ve halkın tamamının kendisini içerisinde bulabileceği bir çalışma olacak. Hem ilçe merkezinde hem köylerde üreticilerin sütünün değerlendirmesine dönük bir çalışma olacaktı, hem de göçün önünü kapatmaya dönük büyük bir çalışma olacaktı. Hayvancılığın yaygınlaşmasına dönük bir çalışma olacaktı. Bu yönlü bir çalışma yürüttük. Kararlaşma sürecini bitirdikten sonra Wan Büyükşehir Belediye Meclisimizde de bu kararlaşmaya vardık” ifadelerini kullandı.
DEMİRYOLLARI GÖRÜŞÜ İSTENDİ
Projenin Wan Büyükşehir Belediyesi tarafından kararlaştırılmasından sonra atanan kayyım tarafından askıya alındığını aktaran Şengül Polat, “Ama maalesef 2025 yılının Şubat ayında Büyükşehir’e atanan kayyımda sonra mandıranın yapılacağı yer ile ilgili imar planlamasının geçmesi gerekiyordu. Meclis kararını aldık, kayyum atamasından hemen sonra meclisin kararları durduruldu. Şimdi hem binlik hem de 5 binlik planlarının askıya çıkarılma süresi vardı, kabul edilme süresi vardı. Bunlar bilinçli bir şekilde bekletildi. Önce binlik imar planları 5 binlik imar planından ayrıştırıldı, binlik imar planı ilçe belediyesine gönderildi. İlçe belediyesi bu askı sürecini kararlaştırma sürecini tamamlayıp gönderilecek denildi. 5 binlik imar planı sürecinde kayyım yönetimindeki Wan Büyükşehir Belediyesi istemediği tüm kurum görüşlerini binlik imar planında ilçe belediyesinden talep etti. Demiryollarının geçmediği Başkale’de kayyum Demiryollarından görüş talebi yazısı istendi. 3 aylık askıda bekleme süresini de göz önünde bulundurarak bir yıla yakın bir süredir bekletiliyor. Demiryollarından olumlu görüş yazısı istendi. Bizde görüşüne başvurduk olumlu görüş yazısını gönderdik. Bu yazdan sonra bu sefer de ÇED raporu talep ettiler. ÇED’in göndereceği rapordan sonra kayyım yönetiminin bundan sonra neye dönük bir rapor talep edeceğini bilmiyoruz” diye konuştu.
PROJENİN BEKLETİLME NEDENİ
Yaşanan ilginç gelişmelere ilişkin aklından geçen soruları soran Şengül Polat, “Gençlere ve kadınlara istihdam alanı oluşturma yönelik bir projeye niye bu kadar gerekçe gösteriliyor? Kayyumun Wan’a verdiği tahribatı da göz önünde bulundursak, toparlanmaya çalıştığımız bir yerdeyiz, göçün önünü kapatmaya dönük, gençlere istihdam alanı oluşturma yine kadınlara istihdam alanı oluşturma yönelik bir projeye niye bu kadar gerekçe gösteriliyor? Van Valisi olarak görev yapan kayyımın tarıma bu kadar yoğun bir ilgi ve alakasının olduğunu görüyoruz, tarımsal çalışmalara yoğun ilgisi var, ama bu da ilçe belediyesinin tarımı kalkındırmaya yönelik bir çalışmasıdır. Kendisi mi bekletiyor, yoksa ilgili daire başkanlıkları veya müdürlükleri mi bekletiyor?” diye sordu.
‘GENÇ NÜFUS YOK, İSTİHDAM ALANI YOK’
Projenin hayata geçmesi ile birlikte ilçenin nefes alabileceğini kaydeden Şengül Polat, şunları söyledi: “İlçede yoğun bir göç var ve genç nüfusu giderek azalıyor. İl dışına çıkan gençler inşaatta çalışıyor. Her yıl 5-10 gencin cenazesi geliyor ilçeye. Genç nüfusu yok, istihdam alanı yok. Biz merak ediyoruz, buna yönelik bir projeyi engellemelerinin amacı nedir? Tarımsal faaliyetlerin daha çok ilerletmesi gerekiyor. Ve mandıra projesi bunun merkezi olacak. Hayvancılığın biraz daha artmasına neden olacak, hayvan sayısının artmasına neden olacak. Köyden göç etmiş bir ailenin tekrar köye gitmesini sağlayacak. En az 50 aileye istihdam sağlayacak bir proje olacak, buna rağmen neden engelleniyor?”
MA / Zeynep Durgut
